Screening en diagnostiek ADHD

Het belangrijkste doel van dit onderzoek is om meer te weten te komen over diagnostiek van ADHD binnen Justitieel Complex Zaanstad. Uit eerder onderzoek blijkt dat ongeveer 25% van de mensen die in de gevangenis zit, ADHD heeft.

Toch komt het vaak voor dat deze mensen niet de diagnose ADHD krijgen (onderdiagnose ADHD). Kenmerken van ADHD worden bijvoorbeeld onterecht gezien als kenmerken van andere psychische stoornissen. Ook komt het voor dat iemand doet alsof hij ADHD klachten heeft. Om zo bepaalde medicatie te krijgen.

De QbTest kan helpen om te onderzoeken of iemand ADHD heeft. Het is een objectief meetinstrument. Deze computergestuurde test meet verschillende kenmerken van ADHD, zoals hyperactiviteit, aandachtstekort en impulsiviteit.

Huidig wetenschappelijk onderzoek

In dit wetenschappelijke onderzoek wordt gekeken in hoeverre er onderdiagnose van ADHD bestaat bij gevangenen binnen Justitieel Complex Zaanstad. Ook wordt gekeken of screening en de QbTest meerwaarde hebben bij het diagnostisch proces (onderzoek naar psychische stoornissen).

Het gaat om een observationele cohortstudie met één onderzoeksgroep. Dit betekent dat bij één groep gevangenen screening en diagnostiek met de QbTest plaatsvindt. Hierna zal deze groep vergeleken worden met een groep waarbij geen screening en diagnostiek met de QbTest heeft plaatsgevonden (historische controlegroep).

Het is belangrijk dat ADHD op de juiste manier wordt gediagnosticeerd (vastgesteld) en vervolgens behandeld wordt. Want hierdoor kunnen mensen beter functioneren binnen en buiten de gevangenis. En zo wordt de kans kleiner dat mensen na hun gevangenisstraf opnieuw veroordeeld worden.

ADHD in de gevangenis

Mensen met ADHD hebben in vergelijking met andere mensen in de gevangenis vaker psychische stoornissen die op hetzelfde moment voorkomen (comorbide stoornissen). Bij mensen die in aanraking komen met justitie bestaat een verband tussen ADHD en criminaliteit. Zo is er een verband tussen ADHD en het op jongere leeftijd beginnen met criminaliteit. Ook worden daders met ADHD sneller en vaker een opnieuw veroordeeld voor criminaliteit.

Onderzoekers verwachten dat diagnostiek van ADHD in de gevangenis verbeterd en versneld kan worden bij gebruik van screening en de QbTest. Daarom wordt deze werkwijze gefaseerd ingevoerd in Justitieel Complex Zaanstad.

Wie en wanneer

Onderzoeksteam: Renske Mocking (NIFP), Jesse Meijers (Justiteel Complex Zaanstad), Marjolein Luman (VU)
Klinisch team: Sietske Renkema (NIFP), Ruut den Daas (Justitieel Complex Zaanstad), Prema Koendan (NIFP)

Periode onderzoek: september 2020 – december 2022