Een spannende situatie of scheldende patiënt? Voor psychiater Robin Teeuw is dat dagelijkse kost. Maar dankzij de combinatie van het hoogste veiligheidsniveau én het hoogste zorgniveau kan hij zijn vak optimaal uitoefenen op de crisisafdeling van het Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC) Vught.
Beeld: © NIFP
Jij werkt op de crisisafdeling. Hoe ziet die eruit?
‘Hoewel het decor anders is, is het werk eigenlijk niet anders dan op een opnameafdeling in de reguliere ggz. Iedereen die in detentie verblijft en in crisis is, kan bij ons worden opgenomen, ongeacht de reden of de duur van de detentie. Op onze afdeling proberen we de patiënt dan te stabiliseren. Daarna kan de gedetineerde naar een afdeling met een lager zorgniveau of een regulier regime in de PI. Mag iemand naar buiten, dan dragen we de zorg over.’
Beeld: © NIFP
Hoe ziet jouw werkdag eruit?
‘De meeste patiënten hebben complexe multimorbiditeit, maar ze hebben het allemaal ook nog eens aan de stok met justitie. Ik zie mensen die dreigen, ruzie zoeken en mij beledigen, angstig zijn, of niet meer coherent kunnen denken, spreken of handelen. Kortom, de mensen die het allerziekst zijn. Het is onze taak om nabijheid en behandeling te bieden aan deze mensen op het moment dat zij het meest kwetsbaar zijn. Door het ontbreken van ziektebesef verzetten ze zich daar overigens vaak met hand en tand tegen. Maar die rauwe interactie vind ik het juist mooist aan mijn werk.’
Dat klinkt heftig.
‘Dat valt mee. De overgrote meerderheid van de mensen met een psychiatrische aandoening is niet gewelddadig. Maar onze doelgroep heeft vaak wel een geweldsdelict gepleegd of wordt daarvan verdacht. Toch heb ik me op geen enkele werkplek zo veilig gevoeld als hier. Dat is te danken aan de forensisch therapeutisch werkers (ftw), die zowel een zorg- als een veiligheidsachtergrond hebben. De ftw’ers leveren een essentieel deel van de observatie en behandeling en weten dit te verweven met de dagelijkse zorg en het borgen van de veiligheid op de afdeling. Zorg en veiligheid gaan hier echt hand in hand: we kunnen iedere gedetineerde patiënt op een veilige manier toch de juiste psychiatrische zorg bieden. Ook als een situatie bedreigend is:’
Zijn de zorgbehoeften in dit PPC anders dan in andere PPC’s?
‘Door de omvang – met 270 bedden de grootste van Nederland – is onze kracht dat we voor verschillende doelgroepen specialistische afdelingen kunnen inrichten en maatwerk kunnen leveren. Een voorbeeld? Sommige gedetineerden zijn zo gevaarlijk dat ze de hele dag in de isoleercel zouden moeten zitten. Dankzij een meermansbenadering op individueel niveau kunnen we ook deze mannen de mogelijkheid bieden om bepaalde activiteiten te doen. Daarnaast zitten hier mannen bij wie de rechter een Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD)-maatregel heeft opgelegd. Deze mensen veroorzaken langdurig overlast en plegen veelvuldig delicten. Er is dan maximaal twee jaar een forensisch kader waarmee we kunnen behandelen om hun leven te verbeteren en het patroon van recidive te doorbreken.’
Beeld: © NIFP
Robin in gesprek met een collega.
Waarom heb je gekozen voor werken in een PPC?
‘De psychiatrie sprak mij aan vanwege de interactie. Wat je voelt, denkt en vindt, neem je mee in het contact. Ik ben opgeleid in de reguliere ggz en werkte hiervoor ook op een opnameafdeling. Toen een van mijn patiënten terechtkwam in het PPC, ging ik op bezoek. Ik verwachtte dat hij na zijn detentie weer bij ons in behandeling zou komen en was benieuwd naar de werkwijze van het PPC. De dienstdoende psychiater nodigde me uit om eens een dagje mee te lopen. Inmiddels werk ik er alweer drie jaar.’
Wat voor gedetineerde patiënten zitten er in het PPC Vught?
‘Hier komen met name mannen bij wie de reguliere penitentiaire inrichting (PI) niet de psychiatrische zorg kan leveren die mensen op dat moment nodig hebben. Daarnaast zien wij mensen die enkele dagen na hun aanhouding uit een voorgeleiding komen en van wie de rechter-commissaris een plaats in het PPC adviseert. Zij krijgen bij ons een intake en behandeling.’
Heeft de setting invloed op de diagnostiek en behandeling van psychiatrische stoornissen?
‘We zijn een psychiatrische instelling dat op hetzelfde niveau zorg mag en kan bieden als buiten de PI. Wij leveren dan ook hoogwaardige zorg met een multidisciplinair team van psychiaters, (klinisch) psychologen, vaktherapeuten, maatschappelijk werkers en ftw’ers. Een van de belangrijkste kenmerken van deze functie vind ik de hoge mate van professionele autonomie. De behandelaar geeft zelf richting aan hoe de behandeling gegeven wordt en onder welke omstandigheden. Natuurlijk binnen de geldende kaders en richtlijnen, maar ik kan me echt richten op de inhoud van de zorg.’
Beeld: © NIFP
Tot slot: waar moet je als psychiater echt tegen kunnen in deze functie?
‘Dat je complexe problematiek ziet en de vooruitgang die je boekt vaak beperkt is. Je moet tevreden zijn met kleine successen. Nou ja, klein? Soms komt iemand zo verward binnen, zonder controle over zichzelf of zijn denken, dat je niet in gesprek kunt komen. De patiënt kan zelfs zo dreigend en agressief zijn dat hij tijdelijk in de isoleer moet verblijven. Ik vind het al een groot succes als iemand voldoende herstelt om een gesprek aan te gaan.’
‘Het is onze taak om nabijheid en behandeling te bieden aan mensen op het moment dat zij het meest kwetsbaar zijn’