Afgelopen vrijdag heeft de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) het NIFP officieel en voor onbepaalde tijd erkend als opleidingsplek tot psychiater.
“Aiossen kunnen binnen het NIFP veel leren in een gunstig opleidingsklimaat. Er is een enthousiaste opleidingsgroep en een welkome sfeer. Er is ruimte voor eigen invulling van de stage en de overgang van de ggz naar de forensische setting wordt zorgvuldig begeleid,” schrijft de RGS in het visitatierapport.
Robbert Duvivier en Barbara Buis, verantwoordelijk voor de opleiding tot psychiater bij het NIFP, vertellen over de weg naar deze erkenning en over wat artsen in opleiding tot specialist kunnen verwachten van de profileringsstage bij het NIFP.
Beeld: © NIFP
Opleiders Robbert Duvivier en Barbara Buis
De psychiater van de toekomst
Robbert, psychiater en hoofdopleider, vertelt wat deze erkenning precies inhoudt. “Na een intensieve visitatie is het NIFP nu voor onbepaalde tijd erkend als opleidingsinstelling voor artsen in opleiding tot specialist psychiatrie (aios). Tot nu toe gold die erkenning steeds voor bepaalde tijd. We hebben de afgelopen twee jaar hard gewerkt aan deze structurele erkenning en zijn trots dat het is gelukt. Het NIFP draagt hiermee bij aan de ontwikkeling van de psychiater van de toekomst. Barbara, psychiater en plaatsvervangend opleider, vult aan: “We kijken er naar uit om nieuwe psychiaters op te leiden binnen onze organisatie. Er heeft heel wat werk gezeten in deze erkenning. Sabine Roza en Timon den Boer, de vorige opleiders, hebben samen met Nicole van de Sande van de afdeling wetenschap en opleidingen al veel voorwerk gedaan.”
Interne kwaliteit op orde
“Bij zo’n visitatie kijkt de RGS natuurlijk naar de kwaliteit van de opleiding zelf, maar ook naar de manier waarop je die kwaliteit als opleidingsinstelling bewaakt en verder ontwikkelt”, vertelt Barbara. “Kun je zelf signaleren waar het beter kan, daar gericht actie op ondernemen en vervolgens nagaan of die verbetering ook werkt? “Voor een relatief kleine opleidingsinstelling als het NIFP vraagt een dergelijke intern kwaliteitssysteem best wat. Grote opleidingsinstellingen zoals academische ziekenhuizen hebben vaak een uitgebreid leerhuis en een infrastructuur die meerdere medische vervolgopleidingen ondersteunt. Bij het NIFP hebben we de afgelopen jaren veel van die kwaliteitsstructuren zelf ontwikkeld. Een belangrijk onderdeel daarvan is onze plan-do-check-act-cyclus Daarin houden we systematisch de verbeterpunten van de opleiding bij: wat willen we verbeteren, welke acties ondernemen we en hebben die het gewenste effect? Zo blijven we de opleiding continu evalueren en verbeteren.”
Daarnaast hebben we exitgesprekken opgezet tussen aios die hun stage afronden en een onderwijskundige. Bewust iemand anders dan wij als opleiders, om de onafhankelijkheid te borgen. Ook houden we elk half jaar een schriftelijke, anonieme enquête onder de aios. De uitkomsten daarvan gebruiken we om te kijken wat goed gaat en waar verbetering mogelijk is. Verder hebben we in ons opleidingsplan opgenomen dat iedereen die direct betrokken is bij de aios een didactische training moet volgen. Denk bijvoorbeeld aan werkbegeleiders op de vloer, supervisoren etc.”
Een unieke stage
Robbert vult aan dat een profileringsstage bij het NIFP een unieke stage is. “ Bij het NIFP werken 12 tot 15 aios per jaar, verspreid over het hele land en in de PPC’s, in het Pieter Baan Centrum en op de ambulante diensten. Het bijzondere van een stage bij het NIFP is de directe verbinding met de strafrechtketen. De aios werken dan bijvoorbeeld in de rechtbank en geven adviezen bij een voorgeleiding. Ze kunnen ook de opleiding tot pro Justitia-rapporteur volgen in diensttijd. Daarmee krijgen zij echt een hele brede kennismaking met het forensisch werkveld.
Aios waarderen de stage ook heel positief, ze geven ons gemiddeld een 8,5. Dat is een hoog cijfer, daar zijn we blij mee. Veel aios blijven na hun stage bij het NIFP werken als psychiater.”
Mond-tot-mond-reclame
Barbara: “Onze stageplekken zitten de afgelopen jaren grotendeels vol. Dus de enthousiaste verhalen doen blijkbaar de ronde. Een aantal collega’s geeft voorlichting of onderwijs bij instellingen voor de opleiding tot psychiater, dat helpt ook bij het onder de aandacht brengen van de stageplekken bij het NIFP. Er zijn zelfs mensen die in de eerste maand van hun opleiding bij ons op de lijn komen omdat ze over drie jaar hun stage bij ons willen komen lopen.
Wie kunnen zich melden?
“We hebben een voorkeur voor aios in de laatste fase van hun opleiding,” zegt Robbert. “In deze fase komt er voor aios ruimte voor verdieping. Dit sluit goed aan bij de taken die ze bij ons te doen krijgen. Daar heb je toch een stevige basis in de algemene psychiatrie voor nodig.. Zo kunnen aios zich echt onderdompelen in de forensische psychiatrie.”
Het reilen en zeilen van de strafrechtketen
“We hebben een eigen onderwijsprogramma, waarin elke maand een hele donderdag in het teken staat van gezamenlijk leren. Mensen uit verschillende hoeken van het forensische veld komen vertellen over hoe het er aan toe gaat in de strafrechtketen. Denk aan een rechter, een officier van justitie, iemand van de reclassering maar ook behandelaren uit een tbs-kliniek. Zij geven de aios een inkijkje in onderdelen van het werk waar zij niet vaak mee in aanraking zijn gekomen.”
Barbara: “Tot je takenpakket behoort onder meer om een consult op de rechtbank te doen, het zogenaamde voorgeleidingsconsult. Dat is behoorlijk zelfstandig werk. Je moet in staat zijn in korte tijd een goed beeld te vormen van de persoon die tegenover je zit. Dan moet je de forensische vertaalslag maken: zijn er aanwijzingen voor psychiatrische problematiek en kan die van invloed zijn geweest op het ten laste gelegde? En als de verdachte vast blijft zitten: welke afdeling is dan meest passend?
"“Je moet fijne kneepjes van de psychiatrische diagnostiek al in de vingers hebben”"
“In het begin gaat je supervisor mee. Maar op een gegeven moment is het de bedoeling dat je het zelfstandig gaat doen, met je supervisor telefonisch op afstand. Dat is geen werk voor een eerstejaars aios. Je moet de fijne kneepjes van de psychiatrische diagnostiek dan al in de vingers hebben.”
“En andere reden waarom we aios in de laatste fase van hun opleiding willen is omdat je een gedeelte van de stage in een Penitentiair Psychiatrisch Centrum werkt. In een PPC verblijven mensen met vaak ernstige en complexe psychiatrische problematiek. Dat vraagt van een aios dat de basisvaardigheden in diagnostiek, behandeling en gespreksvoering al goed ontwikkeld zijn. En dat de aios goed kan uitdenken: welk medicatiebeleid gaan we hier voeren? Is dat beleid ook uitvoerbaar als iemand het PPC heeft verlaten? Vaak hebben mensen een lange voorgeschiedenis met medicatie. Dus je moet goed kunnen overzien: wat is er allemaal al geprobeerd?”
Vooral nieuwsgierig
Robbert: “We zoeken eigenlijk vooral aios die nieuwsgierig zijn. Dat je niet zomaar genoegen neemt met wat je te horen krijgt. Daarnaast moet je ook stevig in je schoenen staan – je moet durven doorvragen. Is dit het hele verhaal of mis ik nog een puzzelstukje? Heb ik nog andere informatiebronnen nodig? Wat als mijn informatie toch niet blijkt te kloppen? Er spelen veel verschillende belangen in dit werkveld. De belangen van de onderzochte, van de advocaat, van de familie. Iedereen heeft zijn eigen drijfveren en dat is heel anders dan in een ggz-instelling, waar mensen veelal openstaan voor zorg en in vrijwilligheid zorg accepteren.”
Betrokkenheid supervisoren
“Waar ik het meest trots op ben? Op de betrokkenheid van onze supervisoren. Zij bieden veel ruimte aan de opleiding en zijn heel betrokken bij de aios. We hebben ongeveer vijftien supervisoren die heel gemotiveerd zijn om de stage zo goed mogelijk te begeleiden. Door die betrokkenheid krijgen wij het als opleiders voor elkaar om meer maatwerk te leveren voor aios. We kunnen veel aandacht besteden aan persoonlijke leerdoelen. Wij kijken echt naar wat een aios wil leren en hoe we dat kunnen faciliteren.”